Freze

Freze, 19. yüzyılın sonlarında icat edilmiş, endüstriyel talaşlı imalatta kullanılan bir çeşit "takım tezgahıdır". İngilizce Miling Machine. Frezelerin çalışma prensibi, kendi ekseninde dönen bir kesici takım vasıtasıyla iş parçasından talaş kaldırarak şekillendirme (delme, yüzey işleme, azdırma v.b.) yapan makinelerdir.

Frezeler işleme yöntemi bakımından çevresel ve alın frezeleme olmak üzere ikiye ayrılır. Çevresel frezelemede talaş, takımın çevresinde bulunan dişlerin ,alın frezelemede ise takımın alın yüzeyindeki dişler tarafından kaldırılır. Frezeler takımın bağlandığı mile göre adlandırılır. Milin konumu yatay olan frezeler; yatay freze, dikey olana; dikey freze denir.Ayrıca hem yatay, hem de dikey çalışan frezelere universal tezgah adı verilir.
Frezeleme, kesme hareketi takımın kendi etrafında dönmesi ve parçanın ilerleme hareketi yapması ile gerçekleşen bir işlemdir.
Üç boyutlu (3 Dimension) iş parçalarının ideal profil ve optimum özellikte işlenmeleri başarıyla gerçekleştirilir. Kullanılan kesiciler, uçları radyuslu ve yüksek kesme hızına sahip sert maden ve titanyum kaplı uçlardır.

Freze; Tornacılıkta, bir deliğin ağzını genişletmeye yarayan çelik alet veya Frezeleme işinde kullanılan takım tezgâhı olarak tanımlanır.
CNC Freze tezgahları operasyon yeteneklerinin çeşitliliği bakımından en çok işlem kabiliyetine sahip olan tezgahlardır. Freze tezgahlar en az 3 olmak üzere 4-5 ve daha fazla eksende işlem yapabilme özelliklerine sahiptir.
Frezeler: İmalat ve gövde tipi freze tezgahları, Sütunlu ve konsollu tip freze tezgahları; (Yatay freze tezgahı, Düşey freze tezgahı, Üniversal freze tezgahı), Planya tipi freze tezgahları, Özel freze tezgahları; (Kopya freze tezgahları, Elektronik ve hidrolik kumandalı freze tezgahları) şeklinde gruplandırılabilir.
Freze çakıları ise biçimine göre Saplı frezeler, testere frezeler, Parmak frezeler, T frezeler, Sapsız frezeler, Modül frezeler, Biçim (profil ) frezeleri olarak ayrılır. Diş biçimlerine göre ise Sivri dişli freze çakıları, Sırtı eksantrik torna edilmiş freze çakıları, Takma dişli freze çakıları olarak çeşitlendirilirler.

Bir freze tezgahı 4 bölümden oluşur. Gövde : Büyük iş parçalarının zorlanmasına dayanabilecek şekilde imal edilir. Tezgahın en büyük kısmını teşkil eder. Font dökümden yapılır.
Konsol bölümü; Üzerinde arabayı ve tablayı taşıyan destekli, dik doğrultuda aşağı ve yukarı hareket eder. Fonttan yapılır.
Araba ise, Tezgahın enine hareketini sağlayan elemandır. Yatay ve düşey freze tezgahlarında bulunur.
Tabla : Tabla da Fonttan yapılmaktadır. Konsolun üzerine yerleştirilmiş, sağa sola hareket eden, iş parçasının üzerine bağlandığı tabladır. İş parçasını ve çeşitli aygıtları bağlayabilmek için tablanın üzerine T kanalları açılmıştır. Alt tarafına da hareketini sağlayabilmesi için kırlangıç kuyruğu kanallar açılmıştır.
Diğer parçalar; Başlık : Özel bir şekilde hazırlanan başlıklar, gövdenin başlık bağlanan kısmına bağlanarak tezgahın kapasitesini yükseltir. Ayrıca değişik işlere göre geliştirilmiş değişik biçimli başlıklar geliştirilmiştir.
Döner Tabla : Sonsuz vida ve çark sistemi ile 360 derece döndürülebilen döner tablalar, hız kutusundan aldığı hareketi otomatik olarak döndürme imkanı vardır. Üzerine iş parçası bağlanabilmesi için, tablada olduğu gibi T kanalları vardır. Döner tabla ile işlerin döndürülerek açılması ya da açılı işlemler işlemek için elverişlidir.
Malafalar ve Yatakları : Malafalar, üzerine freze çakılarının bağlandığı bir mildir. İşin tabladaki konumuna göre çakının nereye bağlanacağını tespit için kısa boyda ve çok sayıda içi boş silindirik parçalardan ibaret olan bileziklerle tespit edilir. Bu bilezikler standart yapılmışlardır. Yan yana takılarak freze çakısı aralarına kamalanırlar. Malafa yatakları, freze tezgahı üzerinde iki adet bulunur ve tezgahın sarsıntısız, düzenli çalışmasını temin ederler.
Divizör: İş parçasının çevresine eşit bölüntülü kanallar veya yüzeyler işlemek için hem tespite hem de döndürmeye yarayan aygıttır. Bölme başlığı ve karşılık puntasından meydana gelir. İş parçası iki punta arasına bağlanır ve işlem yapılır. bu aygıtla bir mil veya cıvatanın ucuna kare veya altıgen baş işlemek, rayba veya kılavuz olukları açmak, ayrıca her çeşit dişli çarkların dişlerini açmada kullanılır.

Kaynak: Freze